و هو متوض كتب اللَّه له بها عشر صلوات » « 1 » به جهت صدق سجده در صورت مذكوره و انتفاى مقيد در خصوص محل كلام ، سيما بعد از ملاحظهء اخبار مشتمله بر وضع خد ، كقوله عليه السّلام : اذا ذكر أحدكم نعمة اللَّه عز و جل فليضع خده على التراب شكرا للَّه « 2 » . دوم : آن است كه وضع جبهه بر چيزى كه سجده بر آن صحيح بوده باشد لازم است در اين سجده يا نه ، مفتى به در عبارت ذكرى و جامع المقاصد « 3 » عدم لزوم است ، و اين ظاهر مىشود از جمع ديگر از فقها ، لكن ظاهر در نظر حقير لزوم رعايت آن است ، پس وضع جبهه بر ما يصح السجود عليه در اين سجود نيز لازم است . و اما ذكر و دعا در اين سجده پس سابق بيان شد كه ظاهر اين است لزومى نداشته باشد ، يعنى تأديه سنت توقف بر آن نداشته باشد ، بلكه سنت مؤدى مىشود به اصل سجود ، و لكن با ذكر و دعا اكمل خواهد بود . و همچنين چسبانيدن ذراعين بر زمين ، كه اين از جملهء آداب اين سجده است نه اين كه اصل امتثال توقف بر آن داشته باشد ، و همچنين است حال در چسبانيدن سينه و شكم بر زمين . و همچنين تعدد سجده به تعفير ، يعنى گذاردن صورت راست را اول بر زمين و بعد از آن گذاردن جانب چپ را بر آن در ميان دو سجده ، پس اكتفاء به سجدهء واحده مىتوان نمود ، لكن تعفير بعد از سجده و عود به سجده بعد از تعفير أفضل و أكمل خواهد بود ، و أفضل از همه اتيان به ذكر و دعا است در هر يك

--> « 1 » وسائل الشيعه ج 4 / 1070 . « 2 » وسائل الشيعه ج 4 / 1081 ح 3 . « 3 » جامع المقاصد ج 2 / 316 .